NE OLUCAK BU EKOMOMI

Ne olucak bu ekonomi, dunya batacak mi? Hic sanmiyorum, krizin en kotu zamanlari geride kaldi, tabi Amerika icin. Avrupa, Amerika'yi geriden takip ediyor ve Avrupa'da durumlar cok daha karisik.

Hatta Avrupa'da ekonomik krizin tetikledigi siyasi bir kriz bile olabilir, Avrupa Birligi'nde ayrismalar ve catismalar soz konusu. Almanya eskisi gibi kendi imparatorlugunu kurma dusuncesinde ancak yapabilir mi bilemem. Ingiltere'de faizler tarihinin en dusuk seviyelerinde ama hala ciddi bir hareketlenme yok.

Isin kotusu de bizi teget gecmesi gereken kriz (sayin basbakanin tabiriyle) icimizde patlamis durumda. Ancak burda sunu da kabul etmek gerek, Turkiye'deki bankalar belki de krizden enaz etkilenler olarak gorulebilir diger ulkelerin bankalarina nazaran. Tabii bundaki en onemli neden mortgage back securities ve sub prime mortgage olaylarina girmemis olmasi bizim bankalarimizin, zaten bizimkiler de girmis olsaydi birakin krizin teget gecmesini, tam olarak icimizde patlardi bu kriz. Ayrica 2001 krizinden de buyuk dersler cikarilmis ve gerekli duzenlemeler yapilmisti, bu da diger onemli bir nedeni bankalarimizin saglam durmasinin.

Suan patlamadi mi diyceksiniz, tam olarak patlamadi, her ulke gibi biz de etkisini goruyoruz. Bizi en cok etkileyen neden ise Avrupa'da talebin dusmesiyle ihracatamizin dibe vurmasidir.

Konu konuyu aciyor, 2001 krizi demisken, donup bakalim o zaman nolduguna. Bircok degerli bankamizi kaybettik 2001 krizinde! Sebep? Birilerinin cebinin dolmasi gerekiyordu herzamanki gibi ve bu paralar halkin cebinden cikti. Halbuki o zaman devlet suan Amerikan hukumetinin yaptigi mali yardim ve destegin 10 da birini belki 20de birini yapsa bankalarimiz saglam cikardi krizden, ama yok tek gecede bazilari paralarini 2ye 3e katlayamazdi.

Kapitalizmin merkezi Amerika bile sirketlere el koyuyor, ekonomiyi canlandirmak icin elinden geleni yapiyor. Ama tek oyun donen ulke Turkiye degil, oyunlarin babasini Amerika oynuyor herzaman.

Bu krizden en karli cikan Amerika oldu, krizin de buyumesine yol veren zaten kendileri. Zincirin basi Lehman Brother's in batmasi oldu. Ama bu Lehmanin batmasi Amerika'nin isine yaradi, nasil mi? Amerika gelirinin kat kat ustunde borclu durumdaydi, kriz bagira bagira geliyordu, ustune de mortgage balonu sisti sisti sisti ve booom! ortalik toz duman... Ancak Amerika bu durumu bile lehine cevirmeyi basardi, nasil olur diyeceksiniz bal gibi olur.

Lehman batti cunku Lehman da ari gibi calisip para biriktiren Cinlilerin, Arap petrol krallarinin, Rus isadamlarinin, Avrupali yatirimcilarin. Japon ev hanimlarinin paralari vardi, hic mi Amerikalinin parasi yoktu vardi ama onemli olan devletin bekasi oldugun icin kurunun yaninda bir miktar da yas yanabilir.

Son olarak, 1920lerden bu yana, dunyada herzaman krizler ve altin donemler olmustur ancak bunlarin hicbiri kalici olmamistir, yani her inisin bir cikisi, her cikisin bir inisi olmustur. Dolayisiyla bu krizde gececektir, zaten en zorlu zamanlar geride kaldi, toparlanma evresine girildigini dusunuyorum ama kimse sanmasin bu sure 1-2 ay olacaktir nerden baksaniz gozle gorulur duzelmeler 2010u bulacaktir ve tam duzelmeler ise 2010 sonrasinda devam edecektir.

Borsalara gelince diplerin goruldugu kanaatindeyim ve de facebookdaki portfoy grubundaki citigroup al tavsiyesi % 200 uzerinde getiri sagladi ancak bu kadar olacagini ben de dusunmemisitm acikcasi, daha dogrusu bu kdr kisa zamanda boyle bir tepkiyi beklemiyordum ancak Amerikan hukumetini arkasina alan Citigroup'un batma ihtimalini cok dusuk goruyorum ve de uzun vadeli yatirimlar icin halen cok uygun fiyatlarda oldugnu dusunuyorum ama bu hizli rallinin bir gevsemesi olacaktir ve bu satis dalgasinda iyi firsatlar dogacagini dusunuyorum.

Ben garantici adamim riske girmem derseniz de bircok buyuk sirket hissesi alinmayi bekliyor, GE(General Electric), MSFT(Microsoft), IBM, PG(PROCTER&GAMBLE) ve de bircogu...

Simdilik bu kadar, gelismeler oldukca yazacagim.

UMUT OGUCU