NEGATİF FAİZ-ASLINDA GİZLİ VERGİ

Birileri negatif faizin yükünü ödemek zorunda; bankalar, hükümetler ya da vatandaş.

Merkez bankaları 2008 yılında başlayan finansal krizle birlikte faizleri 0 seviyesine kadar düşürdü. Şuan Japonya, İsveç, İsviçre, Danimarka ve Avrupa Merkez Bankaları negatif faiz uygulamaktadır. Neden negatif faiz? Deflasyon dönemlerinde insanlar ve işletmeler parayı harcamak veya yatırım yapmak yerine ellerinde tutarlar. Bunun sonucunda toplam talep düşer, zincirleme olarak üretim azalır, fiyatlar daha da düşer ve işsizlik artar. Negatif faiz politikası ise duran para değer kaybedeceğinden dolayı bu parayı harcama ve yatırıma yönlendirir.

Sonuç olarak negatif faiz merkez bankalarının deflasyonla bir nevi savaşma yöntemi, ancak düşen fiyatlar biz tüketicileri sevindirse de aslında ekonomi için çok da iyi değil, düşen fiyatlar bir yandan da firmaların karlılığını düşürmektedir. Tabii bu fiyatlar sadece firmaların düşen faizden dolayı düşen maliyetleri kadar düşüyorsa, bu herkes açısından faydalı bir durum.

Ancak aslında kazın ayağı öyle değil, St. Louis FED'in bu ay yayınladığı bir yayında, negatifin faizin aslında bir nevi gizli vergi olduğunu belirtti. Neden? Çünkü negatif faiz bankaların rezervlerine bir nevi haciz koymuş oluyor. Bankalar, rezervlerini merkez bankasın sıfır maliyetle hatta cüzi bir faizle koyabilecekken şimdi bunun için bir maliyete katlanıyorlar. Bu maliyetler de birilerine daha yüksek işlem ücretleri, daha düşük maaş ya da temettü(kar payı) olarak geri dönmektedir. Dolayısıyla gün sonunda baktığımızda negatif faize koyun görünümlü kurt diyebiliriz.

Bunun etkilerini Avrupa'da çok rahat görebilirsiniz. Faizler negatife döndüğünden beri banka hisse fiyatları yerlerde sürünüyor. Kıtanın finansal devi Deutsche Bank'a baktığımızda; 2013'de 40 Euro olan hisseler şuan 15 Euro seviyesinde. Aynı şekilde Eurostoxx Finansal Endeksine baktığımızda geçen sene üçte bir değer kaybetti.

Yeni bir vergi AB bölgesinin en son ihtiyacı olan şey bu noktada. Örneğin Fransa ve Belçika, Gayri Safi Yurt İçi Hasıla'nın yarısından fazlasını vergi olarak almakta.

Öte yandan 2008 krizini aşmak için yapılan parasal genişleme ya da Merkez Bankaları'nın bastığı paralar da verginin bir başka çeşidi olarak değerlendirilebilir. Parasal genişlemeyle yatırımcıların sırtına önemli bir yük binerken, emeklilik fonlarına ise gizli bir maliyet yükleyerek işlerini çok zorlaştırdı. Tabii bu sırada ülkelerin borçlanma maliyetlerini de düşürdü.

Ancak negatif faiz bu durumun bir seviye daha ötesi. 2008 kriziyle birlikte global ekonomiyi çöküşten kurtarmak için Merkez Bankalarının yaptığı parasal genişlemenin çok iyi sonuç vermemesinin sebebi aynı zamanda vergileri de artırmak istemeleridir.