Türkiye'de İşsizlik Ve Eğitim Sistemi

Türkiye'deki işsizlik oranı Haziran itibariyle %9.2, tarım dışı işsizlik %11.9 ve genç nüfustaki işsizlik oranı %18 olarak açıklandı. Bana göre, mevcut eğitim stratejimiz ve şuanki işsizlerin profiline bakarsak, işsizlik oranının düşeceği en alt seviye %10'dur.

Neden diye soracak olursanız, öncelikle şuanki sistem, eksiklikleri dolduran bir sistem değil, aksine, şuanki eğitim sistemi, mevcut olan deliği daha da genişletmektedir. Her sene üniversitelerden 230 bin civarında öğrenci mezun oluyor. Ancak üniversiteyi bitirmek, bir iş sahibi olmak için yeterli değil. Zaten söylediğim gibi en başta eğitim sistemi bu duruma sebep oluyor. Öğrenciler girdiği üniversite sınavında, yaptığı puana göre seçim yapıyor. Bu durum, öncelikle öğrencilerin seçtikleri bölümü sevmemeleri sebep oluyor, öğrenci seçtiği bölümü sevmediği için derslere gereken ilgiyi göstermiyor, dolayısıyla, ya okulu çok uzun sürede bitiriyor veya bitirmeden üniversiteden ayrılıyor, bu öğrencilerin bazıları tekrar sınava giriyor, bazıları okumaya küsmüş oluyor, istemediği bölüme girip bitirenler de, bölümünü sevmediği için sadece bitirmek için uğraşıyor ve alanında yeterli bilgiye sahip olmadan mezun oluyor.

İşsizliğin çözümü eğitim sistemimizi düzeltmemize bağlıdır. Amerika eğitim sisteminde, öğrencileriin dersleri kadar sosyal yaşamına da önem veriliyor. Amerika'da bir lise ögrencisi okul sonrası, bir aktivite seçmek zorunda, bu ya bir spor oluyor, ya bir sosyal klup toplantısı oluyor ya da gönüllü bir hizmet oluyor ve bütün bunlar da öğrenci üniversiteye başvururken değerlendiriliyor. Amerika'da da üniversite için sınav sistemi var ancak üniversitelerin öğrenci kabul bölümleri sınavdan aldığı puanın yanı sıra tüm bü sosyal ve spor aktivitelerini beraber değerlendirip öğrenci alımı yapıyorlar.

Bu sistem çok faydalı ve kaliteli bir sistem ancak bu sistem Türkiye'de işlemez. Sebebine gelince, koskoca milletvekilinin çoçuğu en iyi üniversiteye girmek isteyecek, o üniversitenin öğrenci kabul kurulu da bu çoçuğun sosyal aktiviteleri yetersiz diye, o çoçuğu üniversiteye kabul etmeyecek. Bu sisteme Türkiye henüz hazır değil ama bu sistemden biraz alıntı yapmamızın sakıncası olmaz.

Aynı şekilde, üniversitedeki eğitim sisteminde bile eksiklikler çok fazla. Bakın, Amerika'nın üniversite spor sistemine. NCAA (tam adı National Collegiate Athletics Association) Amerikan Kolej Sporları Kurumu anlamına gelmektedir. Sadece basketbol değil, tüm spor dallarında Amerika Birleşik Devletleri’ndeki kolej sporlarının çok büyük bir çoğunluğunu yönetmektedir.NCAA’de 1, 2 ve 3. ligler olmak üzere toplam üç lig bulunmakta ve bu ligler arasında düşme ve yükselme bulunmamaktadır. Ligler belli kurallar bakımından birbirinden ayrılmıştır. En önemli farklılık sadece 1. ve 2. ligde sporculara burs olanağı sağlanabilmesidir.Kolej sporları Amerika’da tamamen amatör olarak kabul edildiği için sporcuların para kazanmaları kesin bir şekilde yasaklanmıştır. Oyuncular sadece burslu öğrencilerin faydalandığı haklara sahiptirler.Okul takımında oynayan oyuncular derslerinde başarılı olmak durumundadırlar. Her oyuncu 4.0 üzerinden en az 2.0 ortalama tutturmak durumundadır. Eğer ortalaması, istenilen ortalamanın biraz altındaysa oyuncu 1 dönem için uyarı alır ve maçlarda oynamaya devam edebilir. Ancak diğer sömestr de istenilen ortalamayı tutturamazsa ‘akademik yetersizlik’ (ineligibility) nedeniyle, not ortalamasını istenilen düzeye getirene dek, takımda oynayamaz. Akademik durum NCAA tarafından dikkate alınan bir özelliktir(http://tr.wikipedia.org/wiki/NCAA).

Tekrar ana konumuz işsizliğe dönersek, bu konuda işsizlik maaşı gibi işsizliği ve iş beğenmemeyi tercih ettiren bir uygulama da var. İşsizlik maaşı uygulaması, tabii ki olması gereken bir uygulama ancak bunun denetiminin çok sıkı olması gerekmektedir. İşten çıkarılan işçi, nasıl olsa, işsizlik maaşım var diye bir süre evinde yatıyor, iş aramıyor. 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanununa göre, hizmet akdinin feshinden sonraki 30 gün içinde en yakın İŞKUR birimine şahsen ya da elektronik ortamda www.iskur.gov.tr portalı üzerinden başvurarak iş almaya hazır olduğunu bildirmek koşulu ile işsizlik sigortası hizmetlerinden yararlandırılmaktadır. Fakat, İŞKUR aracılığıyla zaten hemen iş bulunmuyor ve de işten ayrılan da bunu bildiği için, herhangi bir iş arama çabasında bulunmuyor.

Bir de son zamanlarda,iş beğenmeme gibi bir moda çıkmış.Kendi sektörümüzde(halıcılık) şuan her fabrika en az 1-2 eleman aramakta ve işçi bulamamaktadır. Asgari ücret ile veya 12 saatlik vardiyada(mesai farkıyla tabii ki) çalışmayı tercih etmeyen büyük bir işsiz kesim var.Türkiye'de işsizliğin %9.2 olduğu bir dönemde, fabrikalar işçi arayıp bulamıyorsa, işsizlerin iş beğenmemek gibi bir lüksü olduğunu görmekteyiz.


Son olarak bahsetmek istediğim önemli bir konu daha var. İş bırakma konusunda, işverenlerin de kanunlar tarafından yeterli kadar korunmadığını düşünmekteyim. Çalışan işciniz 50 TL daha fazla maaş bulursa, ertesi gün işi bırakıp gidiyor. Bu noktada, işverenini işi aksamış mı, yetişmesi gereken sipariş var mı, umrunda olmuyor. Bu noktada işverenin maduriyetini de engelleyecek bir yasa ihtiyacı olduğunu
belirtmek gerek.