TÜRKİYE'NİN ÇIKIŞ YOLU

Türkiye son 20 yıllık trendine baktığımızda hızlı bir şekilde büyüyor, ancak burada açıkca gözükmeyen bir sıkıntı var, büyümedeki problem, öncelikle dış kaynaklı, sonra ithalata bağlı, ihraç ettiğimiz ürünlerin bile çoğunun hammaddesi veya ara malını ithal ediyoruz, yani kabaca kalemin içini, mürekkebini dışardan ithal ediyoruz, Türkiye'de de kapağını imal edip, hazir kalemi satıyoruz, tabii ki durum bu kadar da vahim degil, biz hiç mi birşey üretmiyoruz. Aslında sıfırdan nitelikli hiçbirşey üretmiyoruz desek yeri. Aile işinden örnek vermek gerekirse, parça halı sektöründe(tufting hariç) Türkiye dünyada lider ancak bilin bakalım Türkiye'de hiç halı makinası üretimi varmı? Hepsini Belçika'dan ve Almanya'dan ithal ediyoruz. Ya da henuz üretilmis bir Türk menşeili bir otomobil var mı? Bütün dünya çapındaki üreticilerin, montaj üstüyüz diye böbürlenmeyi biliyoruz ama. Burada şunu da belirtmek de fayda var, araba üretmek için ciddi şekilde Arge yapılması gerekiyor ki bu konudaki sıralamada da gerilerdeyiz ülke olarak. Avrupa'da Argeye ayrılan bütçe yüzde 1-2'leri bulurken bizde bu oranlar giderek artmasına ragmen halen binde 2-3'lerde. Tabii ki bir BMW, Mercedes, Toyota üretmek kolay değil ama bir Şahin de mi üretemiyoruz, hala tofaşın kuş serisi(Şahin, Doğan, Kartal) Türkiye'nin en çok el değiştiren arabaları.

Herşeyden önce bu ülkeye vizyon gerek. Türkiye'nin kaç tane uluslararası bilinen markası var, şuan sadece THY var diyebilirim. Türkiye'de bir Nike, bir Zara, bir Gucci yaratacak potansiyel fazlasıyla var. Global marka oluşumunu önce emek yoğun sektörlerde başarıp sonra teknoloji yoğun sektörlere geçebiliriz.

Öte yandan, eğer Turkiye'nin toprakları başka bir Avrupa ülkesinde olsaydı, şuanki turist sayısının enaz yüzde 30 fazlası gelirdi Türkiye'ye. Örneğin, Uludağ bana göre mevcut potansiyelinin yarısına bile ulaşmış değil.Peki nerede hata yapıyoruz. Bence en büyük hatamız, Türkiye'deki şirketler olarak da, ülke olarak da hedeflerimizi kısa vadeli hesaplıyoruz, halbuki bir Amerika, bir Almanya herhangi bir yatırım için hedeflerini belirlerken enaz 50 yıllık vizyonla yola cıkıyor. Bizse klasik Türk mantığıyla hele şu beş seneyi atlatalım, ya da hele şu seçim dönemini atlatalım mantığıyla, sadece önümüzü görmeye çalışıyoruz.

Geldiğimiz bu noktada eğitim seviyesinin önemi çok, biz Turkiye olarak bir atağa geçmeden önce eğitim sistemimizi düzeltmeli ya da en azından revize etmeliyiz. Eğitim sistemindeki düzelme başka bir sorun olan, vatandaşımızın birçok konudaki bilinçsizliğinin de çözümü olacaktır.

Türkiye'deki sorunlardan biri kalifiye(teknik) eleman eksikliğidir, bakınız gazete iş ilanlarına, kaynakçı arıyor millet. Niye kimse kaynakçı olmak istemiyor, kaynakçı olduğu zaman hayat standartlarının pek yüksek olmayacağını düşünüyor, bu düşüncesinde haklı da. Ama bakınız G-10 ülkelerine, adam kaynakçılık yaparak bizim ülkemizdeki bir müdürün yaşam standardında yaşıyor. Sebebine gelirse; bir, gelir dağılımındaki düzensizlik, bu düzensizlik G-10 ülkelerinde de mevcut ancak çoğunda bizim ülkemizdeki kadar düzensiz değil. Bizde gelirin yuzde 80'ini yüzde 10'luk bir nüfus kazanıyor, dolayısıyla geriye kalan yüzde 80'lik kesim gelirin sadece yüzde 20'siyle yetiniyor.

Bir ülkede gelir dağılımının ne kadar adaletli olduğunu ölçmenin birçok yolu vardır. Bunlardan en çok bilineni ve kullanılanı Gini katsayısıdır. Eğer bir ülkede gelir dağılımında mutlak eşitlik söz konusu olsaydı, Gini katsayısının 0 çıkması gerekirdi. Böyle bir durum bugünün dünyasında söz konusu değildir. Mutlak adillik olmadığına göre Gini katsayısı sıfıra ne kadar yakın çıkarsa ülkedeki gelir dağılımı o kadar adil demektir. Yukarıdaki tabloda Türkiye'nin ve diğer ülkelerin gelir dağılımını görebilirsiniz.

Her sorun başka bir sorunu doğuruyor, bu düzensizliğin ana sebebi ise kayıt dışı ekonomi, devletimiz büyük mükelleflerden alması gerektiği vergiden daha azını aldığı için ya da başka bir ifadeyle, büyük mükellefler vermek istemediği için, devlet toplaması gereken verginin çok daha azını topluyor. Dolayısıyla, bütçesinin gelir kalemi olması gerekende az olunca, gider kalemlerinde de kısıntı yapıyor, Bildiğiniz üzere, bu gider kalemleri de sağlık, eğitim, turizm, vs. Hatta bu noktada devlet alması gereken vergiyi alamadığı için, harcaması gerektiği yerlere de gereken harcamaları yapamıyor ve bunu gören daha düşük gelirli mükellef de, gerektiği hizmeti alamadığı için, verdiği verginin boşa gittiğini düşünüyor ve o da vergiden kaçırmaya başlıyor ve domino etkisiyle gelir eşitsizliğindeki eşitsizlik daha da artıyor. Neden kuzey avrupa ulkeleri vergiden kaçırmıyor, çünkü adamların ödediği vergi hizmet ve yaşam kalitesi olarak kendilerine geri dönüyor ve onlar da bu durumun farkındalar. Bizim de bu farkındalığı yaratıp, bencilliğimizi yenmemiz gerek.
NOT: Yazımda vergisini tamına tamına düzenli ödeyen büyük, küçük tüm mükellefleri tenzih ederim.